sa

sa particle indicating grammatical relations. short form: s. {1} preceding a phrase referring to a place. Niadtu sa Manílà, Went to Manila. Sa ibabaw, Up on top. Lakaw ngadtu sa unáhan, Walk up ahead. Ihátag sa bátà, Give it to the child. Nahúlug sa pangpang, Fell o? the cli? . Amíhan sa kanáway, Northwind from a westerly direction. {1a} following a word meaning be in a place. Nia dinhi sa Sibu, It is here in Cebu. Didtu siya sa Manílà iskuyla, He went to school in Manila. Walà sa lugar, Not at the right time or place. {2} preceding a phrase referring to time. Muanhi sa alas dúsi, Will come at twelve. Malígù ta sa sunud Duminggu, Lets go swimming next Sunday. Sa káda ámut mutugbang pud siyag hátag, Each time they con-tribute, he gives an equal amount. {2a} preceding a sentence referring to past time. Sa pag-abut na níya didtu, When he arrived there. Sa nagalakat ang panahun, As time went by. {3} indicating gen. relations. {3a} possession or analogous con-cepts. Ang balay sa ákung amígu, My friends house. Ang mga pagtulun-an sa Bibliya, The lessons given in the Bible. Ang sa ákung mga igsúun, The ones belonging to my brothers and sisters. Usa sa ákung mga sákup, One of my people. Ang kama-hal sa palalítun, The high cost of things. Búlan sa Máyu, The month of May. {3b} agent of a passive verb. Gihambat sa liyun, Was devoured by the lion. Kaúnun sa mga bátà, The children will eat it. {3b1} preceding the agent of a nominalized verb. Ang pagkamatay sa bátà, When the child died (lit. the dying of the child). Káda kanáug sa pasahíru, Each time a passenger got o? . (Lit. Each getting o? of the passengers. ) {3c} following an exclamation to mark the thing exclaimed over. Kamahal gud sa ímung gibáyad! What a high price you paid! Dakúa sad sa balay! What a huge house it was! {4} indicating dat. relations. {4a} specific goal of an action. Nakabunù sa íyang kaáway, Killed his enemy. Akuy gitagáan sa libru, The book was given to me. {4b} in comparisons: than. Dátù pa sa ákung amahan, Richer than my father. {4c} ákù, ímu, íya, ámù, átù, inyu, íla = kanámù, kanímu, kaníya, kanámù, kanátù, kaninyu, kaníla. {5} indicating causal, instrumental, or concomitant relations. Mi-hílak sa kapungut, Cried out of anger. Sa tantung paningkámut, milampus, He succeeded after trying so hard. Íyang gisuntuk sa walang kamut, He hit him with his left hand. Sa minaayug sa dinautan, By hook or by crook. Sapátus nga naghilíra sa kadaghan, Rows and rows of shoes, there were so many of them. Mitandù sa walay lángan, He agreed without delay. {5a} follow-ing a word which expresses these relationships. Báhin sa ákung hangyù, As for my request. Tungud sa kalúuy, On account of his mercy. Uban sa íyang amahan, Together with her father. Para ni sa Nága? Is this bound for Naga? Human sa klási, After class. {6} optionally preceding an infinitive with pag-. Arun sa pagpauswag sa lungsud, In order to develop the town. Misúgud na sad siya sa pag-inum, He began to take to the bottle again.